Pompa Kontrol Panosu Nedir?

1. Pompa Kontrol Panosu Nedir?
Pompa Kontrol Panosu pompanın daha verimli ve uzun ömürlü çalışmasını sağlayan, güvenlikli, kullanım kolaylığı sağlayan, gerekli güç ve kumanda devlerini içeren sistemlerdir.
2. Pompa Kontrol Panosunda Kullanılan Elemanlar nedir ve ne işe yararlar?
2.1. Otomatik Sigorta ( W Otomat )
Üzerinden geçen akım belirli bir değerin üstüne çıkınca veya bir kısa devre durumunda otomatik olarak elektrik bağlantısını kesen bir devre elemanıdır. Bu tip sigortalarda, temel olarak iki şekilde elektrik bağlantısı kesilir. Ani yüksek akımda, sigorta devreyi kesecek olan mekanizmayı bir elektromıknatıs vasıtası ile tetikler. Uzun süreli limit akımda ise, sigorta, devreyi kesecek olan mekanizmayı bir bi-metalik şerif vasıtası ile tetikler. Sigorta seçiminde güç çok önemlidir. Örneğin 1100 Watt’lık bir cihazın çektiği akım 1100/220=5 A ‘dir. Sigorta secimi yapmak istersek minimum 5 A in bir üst grubundaki sigorta grubu olan 6 A lik sigorta seçilmelidir.
2.2. Motor Koruma Şalteri
Motor koruma şalterleri yüklerin manuel olarak anahtarlamasını yaptıran, tesisatın ve güç kaynağının güvenli izolasyonu sağlayan, motorları ve tesisatları kısa devre ve aşırı akımın etkilerine karşı koruyan, aşırı akım ve kısa devre açtırma özelliği bulunan üç kutuplu elektromekanik koruma elemanlarıdır. Motor koruma şalterleri iki şekildedir. Birincisi Ters zaman gecikme prensipli aşırı akım koruma elemanı (termik-aşırı akım) . Bu şalterde termik beslenen motor akımına göre ayarlanabilir özelliktedir. Bu değer şalter üzerinden bir ayar skalası ile direkt olarak ayarlanabilir. Diğeri ise Ani açmalı kısa devre koruma elemanı (manyetik-kısa devre akımı) . Bu şalterde ise termik nominal akımın sabit bir katı şeklinde fabrika ayarlıdır
2.3. Kontaktör
Kontaktör, bobinine enerji verilmesiyle açık kontakları kapatan, kapalı kontakları açan, uzaktan kontrol edilmeye imkân veren elektromanyetik anahtarlardır. Rölelerin aksine, yüksek akım çeken devrelerde kullanılır. Kontaktör elektrik motorlarında, pompalarda, enerji sistemlerinde, kompanzasyonda kondansatörlerin devreye alınıp çıkarılmasında, ısıtma sistemlerinin ayarlanmasında sıklıkla kullanılır.
2.4. Termik Röle
Adından anlaşılacağı gibi ortamdaki sıcaklık değişimi ile çalışan röle çeşididir. Termik röleler akan akımın yarattığı ısı etkisini baz alırlar. Termik rölelerin çalışma mantığı bi metal üzerinden gerçekleşir. Bi metaller genleşme farkı olan iki metalin perçinlenmesiyle oluşurlar. Isı farkının meydana getireceği genleşmenin her iki metal içinde farklı olmasıyla bi metal şekil değiştirmeye zorlanacaktır. Gelen akımın yarattığı ısı etkisi bi metal çiftini hareket ettirir. Neticesinde yaylar sayesinde kontaklar harekete geçer. Aşırı yük durumunda çalıştırılan motorların zarar görmemesi için, belli akım değerinde termik röle kontakları açarak motoru besleyen kontaktörü kapatır ve motoru korur.

2.5. Faz Koruma Rölesi
Faz Koruma rölesi kontrol ettiği sistemi elektrik şebekesinde oluşacak olumsuzluklara karşı korumak için kullanılan rölelerdir. Faz koruma rölesi modeline göre faz sırası , faz dengesizliği , PTC koruması ve besleme geriliminin yetersiz olduğu durumlarına karşı sistemi korurlar. Pompalarda kullanılan Faz Koruma Rölesi genellikle faz sıralıdırlar. Bu sayede Faz tersliği durumunda pompanın çalışmasına izin vermez ve fazların doğru bağlanmasını gerektirir. Ayrıca düşük ve yüksek voltajda, faz eksikliğinde hızlıca devreyi keserek motorun zarar görmesini engeller.
2.6. Seviye Flatörü
Seviye flatörü depo yada kuyu içerisinde su seviyesindeki artma ve azalmasına göre, elektriksel kontak veren bir mekanizmaya sahip kontrol elemanıdır. Suyun seviyesinin her zaman belirli bir aralıkta tutulmasını, yada su seviyesine göre başka bir cihazın devreye girip çıkartılmasını sağlarlar.
2.7. Basınç Şalteri ( Duruk Şalter )
Giriş ucuna uygulanan basınç sayesinde belirlenen referans değerine ulaştığında elektrik kontaklarını kapatan bir tür anahtardır. Daha çok kompresör ve hidrofor uygulamalarında kullanılır. İçerisinde bulunan yaylı düzeneğin üzerindeki cıvata vasıtası ile basınç ayarı yapılır.
2.8. Frekans Konvertörü ( Frekans İnvertörü )
Kelime anlamıyla invertör yani çevirici olan frekans invertörü adından da anlaşıldığı gibi frekans çevirici demektir. Daha çok asenkron motorların devirlerini kontrol etmek için kullanılır. Bir asenkron motorun devirini ya kutup sayısını değiştirerek yada besleme enerjisinin frekansını değiştirerek kontrol edebiliriz. Mevcut bir motor üzerinde kutup sayısını değiştirmek mümkün olmadığından sadece frekans invertörü sayesinde motorun devrini kontrol edebiliriz.
İnvertör kullanımı ile özellikle fan ve pompa uygulamalarında ciddi enerji tasarrufları elde edilebilmektedir
Genel olarak inverter özelliği 0,5 ile 2000 Hz arasında hız ayarı yapabilmesidir. Yani inverter önce şebekelerdeki gerilimleri doğrultur, şebekede meydana gelen tüm gerilim dalgalanmaları, pikleri ve bozucu elektrik dalgalanmalarını ara devre elemanı olan kondansatör ve bobinlerde filtreleyip temizler. Bu sayede cihazlardaki enerji tasarrufu artar. Kalkış akımları olmadığı için hiçbir şekilde şebekeye zarar vermezler ve aç/kapat sistemiyle çalışmazlar. En az ve en çok aralıklarla çalışırlar. Bu sebepten dolayı da sıklıkla kullanılırlar

2.9. Kondansatör
Kondansatörler elektrik yüklerini kısa süreliğine depo etmeye yarayan devre elemanlarıdır.
Kondansatörler yapısal olarak iki iletken levha arasına konulmuş bir yalıtkandan oluşur. Kondansatörlerin elektrik depolama kapasitesi; levhaların yüzey alanına, levhalar arasındaki uzaklığa ve kullanılan yalıtkan maddenin cinsine bağlı olarak değişir. Kondansatörler elektriği piller gibi uzun süre depolayamaz, herhangi bir devreye bağlı olmasalar da zamanla boşalırlar. Kondansatörlerin şarjı, kondansatörün levhaları arasında potansiyel farkın meydana gelmesi demektir. Kondansatörün iki levhası da eşit miktarda elektrona sahip iken kondansatör boştur. Kondansatör bir pile bağlandığında, pilin artı kutbuna bağlanan taraftaki levhadaki elektronlar pilin artı ucuna doğru gitmeye başlar ve bu levha pozitif duruma geçer. Bu levhanın artı yük kazanması karşısındaki levhaya gelen elektron sayısını arttırır ve sonuç olarak pilin artı ucuna yakın olan levha pozitif, diğer levha da negatif olarak yüklenir. Kondansatörde bulunan dielektrik malzeme yalıtkan olduğundan pil sürekli bir akım dolanımı başlatamaz. Kondansatörün levhaları arasındaki potansiyel gerilim, pil gerilimine eşit olduğunda geçen akım sıfıra iner. Kondansatörün pil ile bağlantısı kesildikten sonra kısa süreliğine kondansatör yüklü kalır.
Monofaze motorda kalkış ve daimi olarak kullanılan kondansatörler alternans değiştikçe sürekli dolup boşalır bu sayede motorun yol almasında ve yön bulmasında yardımcı olur.

2.10. Sıvı seviye rölesi
Elektrotlar sayesinde sıvının iletkenliğini kullanarak seviye ölçümü yapan cihazlardır. Genellikle kuyularda, depolarda pompaların susuz çalışmasını önlemek, endüstriyel tesislerde tank dolum boşalımlarını kontrol etmek için kullanılır. Sıvı seviye rölesinin temel çalışma prensibi belirli aralıklarla yerleştirilen elektrotların sıvının iletkenliğini kullanarak elektrotlar arasındaki sinyal geçişlerini kontrol etmesidir.

2.11. Termistör
Sıcaklık ile direnci değişen, yarı iletken bir tür elektronik devre elemanıdır. Termistörler daha çok elektrik motorlarının aşırı ısınmasını önlemek amacı ile kullanılırlar.

2.12. Röle
Elektriksel olarak kontrol edilebilen bir anahtarlama elemanıdır. Çok basit bir yapısı olan röle elektromıknatıs ,bobin, yay ve elektrik kontaklarından oluşur. Küçük değerli bir akımın oluşturduğu elektromanyetik alan ile bobin yayı hareketlendirerek elektrik kontaklarına konum değiştirir. Genelde Röle üzerinde normalde açık ( NO ) ve normalde kapalı ( NC ) kontakları bulunur. Bobin enerjilendiği zaman normalde açık kontak kapalı, normalde kapalı kontak açık konuma geçerek beraberinde bağlı olduğu cihazı kontrol eder.